Zrozumieć szaleństwo – Susannah Cahalan


Zrozumieć szaleństwo

Susannah Cahalan to dziennikarka, która zmagała się z poważną chorobą jaką jest zapalenie mózgu. Ta choroba autoimmunologiczna była dla niej istną katorgą, ale dzięki zawziętości lekarzy udało jej się ją opanować. Swoje przeżycia opisała w książce Umysł w ogniu, ale na tym nie poprzestała – tak zaintrygowała się ludzkim umysłem oraz jego zaburzeniami, że spod jej pióra wyszła kolejna publikacja, Zrozumieć szaleństwo. To w niej podjęła próbę wyjaśnienia tajemnic, które skrywały się za jednym z najbardziej kontrowersyjnych eksperymentów w dziedzinie psychiatrii.

Eksperyment Rosenhana, przeprowadzony przez amerykańskiego psychologa w 1972 r. całkowicie podważył metody diagnozowania pacjentów. Polegał on na tym, że do szpitali psychiatrycznych trafiali podstawieni ludzie, których zadaniem było jedynie symulowanie pewnych zaburzeń. Nikt wcześniej nie skarżył się na jakiekolwiek dolegliwości, wszyscy byli na pozór okazami zdrowia. Jednak szybko zostali zakwalifikowani do leczenia, gdzie najczęściej stawianą diagnozą była schizofrenia. Czy świadczy to o nieudolności lekarzy, czy też może pokazuje, że każdy z nas może być „świrem” i nawet o tym nie wiedzieć?

Idąc tym tropem można by zacząć podejrzewać, że nikt z nas nie jest zdrowy na umyśle i każdego da się w jakiś sposób zdiagnozować, zwłaszcza jeżeli nie będziemy brać pod uwagę ujęcia holistycznego, a np. same konkretne punkty z dziedziny psychiatrii. Nie da się ukryć, że David Rosenhan zrobił coś bardzo kontrowersyjnego, jednak co chciał tym tak naprawdę udowodnić? I co kierowało ludźmi, którzy zgłosili się do tego eksperymentu? Czy pobyt w szpitalu psychiatrycznym pozostawił ślad na ich psychice i miał wpływ na ich dalsze życie oraz sposób postrzegania świata? Wiele rzeczy nie zostało ujawnionych, ale Susannah Cahalan postanowiła przeprowadzić małe śledztwo w tym temacie.

A właściwie to wcale nie takie małe, bowiem ta książka jest naprawdę obszerna i w bardzo rozległy sposób opisuje różnorodne aspekty owego eksperymentu. Powstała w oparciu o wiele źródeł i domyślam się, że nie lada sztuką było zebranie tego wszystkiego razem oraz zaprezentowanie tej historii światu w odpowiedni sposób. Chwilami czyta się to dosyć ciężko, sporo faktów, rozbudowane opowieści, spojrzenie na wydarzenia z różnych perspektyw, próba wyjaśnienia pewnych aspektów lub pozostawienie czytelnika z głową pełną pytań. To naprawdę głęboka próba zajrzenia do podstaw eksperymentu Rosenhana.

Pomijając jednak sam aspekt wartości intelektualnej i tego, że to naprawdę mocny i bardzo dopracowany reportaż, sama historia w nim opisana skłania do refleksji. Naprawdę nie sposób zacząć się zastanawiać nad tym, co stanowi podstawę choroby psychicznej i jak wygląda diagnoza. Bo skoro podstawieni ludzie byli w stanie oszukać lekarzy, to o czym to tak w sumie świadczy? O ich doskonałej grze aktorskiej? O lekceważącym podejściu psychiatrów, którzy wszystkich wkładają do jednego worka? A może o tym, że faktycznie byli chorzy, a nawet nie zdawali sobie z tego sprawy? Jak powinniśmy spojrzeć na to, że „terapia” co nieco w nich zmieniła? Myślę, że to jest właśnie najlepszy wydźwięk tej książki – te refleksje i zastanawianie się nad ludzką psychiką.

Autorka recenzji: Magdalena Senderowicz

Więcej książek z kategorii literatura faktu znajdziesz na naszej stronie internetowej selkar.pl

 

Poprzedni Wymruczane szczęście - Joanna Szarańska
Następny "Utraceni" Marcel Moss